Etiquetado de peixe fresco: normativa e requisitos obrigatorios

Guía completa sobre como etiquetar correctamente o peixe fresco segundo a normativa europea vixente. Aprende os 10 campos obrigatorios, zonas FAO, artes de pesca, etiquetas térmicas e como xerar etiquetas conformes sen erros.

1. Que debe incluír a etiqueta do peixe fresco

O etiquetado do peixe fresco non é un capricho administrativo nin unha recomendación: é unha obrigación legal imposta pola Unión Europea que afecta a todos os operadores da cadea, desde a lonxa ata a peixaría minorista. Cada etiqueta que coloqués no escaparate ou no embalaxe dun lote enviado a un restaurante debe conter información que permite ao consumidor coñecer exactamente que está comprando e de onde vén.

Esta información cumpre tres obxectivos fundamentais: seguridade alimentaria (permite rastreos rápidos en caso de incidencia), trazabilidade (garantiza que o produto pode ser identificado en todas as fases da cadea) e dereitos do consumidor (lle proporciona información clara, veraz e completa sobre o que adquire).

Desde o 1 de xaneiro de 2026, coa entrada en vigor do Regulamento (UE) 2023/2842, a información de etiquetado non só debe ser lexible en papel: debe estar vinculada a un identificador dixital (código QR, código de barras, etc.) que permita acceder electronicamente aos datos completos de trazabilidade do lote. Isto marca un cambio crucial respecto a anos anteriores.

2. Os 10 campos obrigatorios: detalle de cada un

A continuación te detallamos cada un dos 10 campos que debe incluír obrigatoriamente a etiqueta dun produto pesqueiro fresco. Cada campo ten unha función específica dentro do sistema de trazabilidade e cumprimento normativo.

Campo 1: Denominación comercial

A denominación comercial é o nome común ou vernacular que o consumidor coñece do peixe. Non é o nome científico, senón o nome polo cal se vende no mercado. Exemplos principais de denominacións comerciais en España:

• Merluza (Hake en inglés)
• Lubina (Seabass)
• Dorada (Seabream)
• Bacalao (Cod)
• Salmon (Salmon)
• Trucha (Trout)
• Lenguado (Sole)
• Rodaballo (Turbot)
• Caballa (Mackerel)
• Sardina (Sardine)
• Atún vermello (Bluefin tuna)
• Rape (Monkfish)

A denominación comercial debe estar autorizada pola UE e publicada no rexistro oficial de denominacións comerciais. Non podes usar nomes inventados ou non recoñecidos legalmente.

Campo 2: Nome científico

O nome científico é o binomio taxonómico da especie. É obrigatorio incluílo para evitar fraudes por substitución de especies (bait and switch) e garantir que o consumidor sabe exactamente que especie está comprando. Algúns exemplos de nomes científicos para especies comúns:

• Merluza: Merluccius merluccius
• Lubina: Dicentrarchus labrax
• Dorada: Sparus aurata
• Bacalao: Gadus morhua
• Salmon atlántico: Salmo salar
• Trucha arcoíris: Oncorhynchus mykiss
• Lenguado: Solea solea
• Rodaballo: Psetta maxima
• Caballa: Scomber scombrus
• Sardina: Sardina pilchardus

O nome científico é especialmente importante porque hai especies que comparten denominación comercial en diferentes regións ou hai subespecies con características distintas. É unha protección tanto para o consumidor como para o vendedor, porque certifica o orixe real do produto.

Campo 3: Zona de captura FAO (Zona de pesca)

As zonas de captura FAO son as 19 áreas xeográficas de pesca definidas pola Organización das Naciones Unidas para a Alimentación e a Agricultura (Food and Agriculture Organization). Son obrigatorias porque o consumidor ten dereito a saber de onde xeograficamente vén o peixe que compra.

As zonas máis relevantes para España son:

• Zona 27: Atlántico Nordeste — Augas do Atlántico Norte xunto a Europa. Inclúe subseccións coma:
  • 27.8.c — Cantábrico
  • 27.9.a — Golfo de Cádiz
  • 27.6.a — Augas de Irlanda e Reino Unido
• Zona 37: Mediterráneo e Mar Negro — Onde se captura a maioría de peixe de acuicultura e industria pesqueira levantina. Subseccións principais:
  • 37.1.1 — Mediterráneo occidental
  • 37.2.1 — Mediterráneo central
  • 37.3.1 — Mediterráneo oriental
• Zona 34: Atlántico Central Este — Augas de Africa occidental e Marrocos
• Zona 41: Atlántico Sudoeste — Inclúe Arxentina e Uruguai

Na etiqueta debe indicarse ao menos a zona principal. Se teñes información de subzona ou división, é recomendable incluíla porque incrementa a credibilidade do etiquetado.

Campo 4: Arte de pesca

O arte de pesca é o método específico utilizado para capturar o peixe. Existen 7 categorías estandarizadas pola Unión Europea:

• Redes de tiro (Seiner): Redes que se dispoñen en semicírculo arredor de bancos de peixes e se pechen con cuerdas de tiro. Baixo impacto ambiental.
• Redes de arrastre: Redes que se arrastran polo fondo mariño ou en auga aberta. Maior captura, maior impacto no ecosistema.
• Redes de enmalle e semellantes: Redes verticais que atrapan peixes polas branquias. Selectividade media, baixo combustible.
• Redes de cerco: Rodean bancos completos de peixes. Moi selectivas, baixo impacto ambiental.
• Sedal e anzol: Caña de pescar, espineles e liñas. Máxima selectividade, mínimo impacto ambiental.
• Rastras: Ferramentas que raspan o fondo mariño. Alto impacto ambiental.
• Nasas e trampas: Estruturas fixas que atrapan peixes por entrada única. Selectivas, baixo impacto.

O arte de pesca ten implicacións ambientais e de sostibilidade. O consumidor consciente busca peixes capturados con métodos de baixo impacto (sedal, redes de cerco) e evita os capturados por arrastre. Por iso é información obrigatoria: permite tomar decisións informadas.

Campo 5: Método de produción

Indica se o peixe é produto de pesca extractiva (captura no mar) ou de acuicultura (crianza en piscifactorías). As opcións son:

• Pesca extractiva: Captura en medio silvestre (océano, río, etc.)
• Acuicultura: Crianza en piscinas ou xaulas de cultivo
• Marisqueo: Recolección de moluscos bivalvos (mexillóns, almejas, etc.)

A distinción é crucial porque o consumidor ten dereito a saber se está comprando peixe salvaxe ou de granja. Ademáis, a acuicultura ten requisitos de etiquetado aínda máis estrictos (país de produción, tipo de alimento, tratamentos).

Campo 6: Estado físico

O estado físico describe a condición do produto ao momento da venda. As opcións son:

• Fresco: Nunca foi conxelado
• Desconxelado: Foi conxelado e logo desconxelado antes da venda (é OBRIGATORIO indicalo)

Indicar o estado físico é quizá o requisito máis incumprido en España. Moitos peixeiros reciben peixe conxelado de distribuidores, o desconxelan en cámara frigorífica e o venden sen indicar que foi desconxelado. Isto é un incumprimento grave que pode resultar en sancións de 601 a 60.000 euros.

Campo 7: Forma de presentación

Indica como se presenta o produto para a venda:

• Entero: Peixe completo sen evisceración
• Eviscerado: Sen vísceras pero con cabeza e cola
• Fileteado: En filetes (porcións sen espina)
• Rodajas: En cortes transversais (típico de peixes grandes coma o atún)
• Descabezado: Sen cabeza pero con vísceras

Campo 8: Data de captura ou cosecha

A data exacta en que o peixe foi capturado ou collido (en caso de acuicultura). Esta é información crítica para trazabilidade. Debe indicarse en formato DD/MM/AAAA e coincidir cos rexistros do proveedor e os datos no albarán de entrada.

Campo 9: Identificación do lote

Un código único que identifica o lote específico. Pode ser:

• O código de lote do produtor
• O número de factura do albarán
• Un código interno asignado pola peixaría

Desde 2026, este código debe estar vinculado a un identificador dixital (QR ou código de barras) que permite acceder aos datos completos de trazabilidade cando se escanea.

Campo 10: Alérxenos

Aínda que o peixe en sí é un alérxeno declarado, debe indicarse claramente se o produto puido estar en contacto con outros alérxenos durante o seu procesamento ou transporte. Polo Regulamento (UE) 1169/2011, debe indicarse se hai risco de contaminación cruzada con moluscos, crustáceos, etc.

3. Diferenzas entre etiquetado maiorista e minorista

A normativa distingue entre dous tipos de venda de peixe fresco: maiorista (B2B, entre profesionais) e minorista (B2C, ao consumidor final). O etiquetado ten requisitos diferentes en cada caso.

Etiquetado maiorista

Na venda maiorista (peixaría a restaurante, maiorista a peixaría, etc.), a información obrigatoria pode incluírse en:

• O albarán comercial que acompaña a mercancía
• Un documento comercial estándar (factura, nota de entrega)
• Unha etiqueta física no embalaxe

Non hai dimensións mínimas nin requisitos de visibilidade especiais. O importante é que o cliente (restaurante, outra peixaría) reciba a información de forma clara e verificable. Desde 2026, esta información debe transmitirse tamén de forma dixital se ten un volume significativo.

Etiquetado minorista

Na venda minorista (peixaría ao consumidor), a información debe ser visible, clara e accesible. Requisitos específicos:

• Formato: Tablilla, cartel ou etiqueta visible ao consumidor en punto de venda
• Dimensións mínimas: 9.5 cm de ancho x 4 cm de alto
• Letra mínima: Lexible (recomendado tamaño 8-10pt)
• Idioma: No idioma oficial da comunidade autónoma (español, catalán, galego, vasco, etc.)
• Ubicación: Xunto ao produto, na vitrina ou mostrador, de forma que o consumidor poida vela antes de decidir comprar

Moitas peixarías incumpren este requisito: colocan tablillas demasiado pequenas, as esconden detrás de xeo ou non as actualizan cando cambian de produto. O control da administración é cada vez máis rigoroso.

4. Etiquetado de peixe desconxelado: a obrigación máis incumprida

¿Que di a lei sobre o peixe desconxelado?

O Regulamento (UE) 1169/2011 é moi claro: se o peixe foi conxelado en algún momento da súa cadea de distribución e logo desconxelado antes da venda, debe indicarse a palabra "desconxelado" na etiqueta de forma clara e destacada.

Non é opcional. Non é un "dato que se pode omitir se o consumidor non o pregunta". É obrigatorio, e o consumidor ten dereito a sabelo porque afecta a:

• Durabilidade: O peixe desconxelado ten unha vida útil máis corta que o fresco
• Textura e sabor: A conxelación modifica a estrutura celular e afecta as características organolépticas
• Seguridade alimentaria: Unha vez desconxelado, o peixe non pode volver a conxelarse (salvo en casos específicos)
• Prezo xusto: O consumidor paga diferente por fresco que por desconxelado

Por que é o incumprimento máis frecuente

En España, a práctica máis común é que os distribuidores envíen peixe conxelado ás peixarías minoristas. Estas, en cámaras frigoríficas a 0-4ºC, desconxelan lentamente o peixe para mantelo en condicións óptimas de presentación. Logo o venden coma "fresco" sen indicar que foi desconxelado.

¿Por que ocorre? Porque:

• O vendedor asume que "se está en xeo, parece fresco"
• Cre que a palabra "desconxelado" espanta ao cliente
• Descoñece a normativa ou non a aplica por negligencia
• Busca vender a maior prezo ("fresco" frente a "desconxelado")

As sancións por incumprimento

A administración española intensificou os controles de etiquetado nos últimos 3 anos, especialmente en peixe desconxelado. As sancións son:

• Infraccións leves: 601 a 1.000 euros (primeira vez, sen intención de fraude)
• Infraccións graves: 1.001 a 60.000 euros (reincidencia, negligencia demostrada)
• Infraccións moi graves: Ata 600.000 euros (fraude intencional con intención de enganar ao consumidor)

Ademáis da multa, as autoridades poden ordenar:

• Retirada do produto de venda
• Destrucción de mercancía
• Peche temporal do establecemento (ata 3 meses en reincidencia)
• Publicación do incumprimento en medios locais (dano reputacional)

5. Como xerar etiquetas conformes sen erros

O método manual: erros e limitacións

Historicamente, a maioría de peixarías xeraron etiquetas de forma manual:

• Escriben os datos a man en cartulina ou tablilla
• Usan impresoras estándar con plantillas Word ou Excel
• Copian información do albarán do distribuidor sen verificar completitude

Os problemas deste método son evidentes:

• Erros de tipografía: Nomes científicos mal deletreados
• Campos incompletos: Se esquece a zona FAO, o arte de pesca ou o estado "desconxelado"
• Datas incorrectas: Se confunde a data de captura coa de venda ou caducidade
• Formato inconsistente: Letras ilexibles, dimensións menores a 9.5x4 cm, información desordenada
• Sen respaldo dixital: Non hai trazabilidade verificable se un cliente ou inspector o cuestiona
• Ineficiente: Cada etiqueta require 3-5 minutos se se fai correctamente

O método dixital con Pescader-IA: conformidade automática

Un xerador de etiquetas conforme, coma Pescader-IA, funciona de forma diferente:

Paso 1: Captura de datos por OCR

Escaneas o albarán do distribuidor ou tomas unha foto. O sistema recoñece automaticamente os datos mediante OCR (recoñecemento óptico de caracteres): denominación comercial, zona FAO, data, etc.

Paso 2: Auto-relleno e validación

O sistema rellena automaticamente o nome científico correcto baseándose na denominación comercial, verifica que a zona FAO sexa válida, e comproba que todos os 10 campos obrigatorios estean presentes. Se falta algo, bloquea a xeración ata que se complete.

Paso 3: Xeración de QR con datos de trazabilidade

Automaticamente crea un código QR que contén todos os datos do lote. Este QR cumpre co Regulamento 2023/2842 e permite a inspectores, clientes hosteleros ou consumidores acceder a información verificable do orixe.

Paso 4: Impresión en etiquetas térmicas

O sistema xera un arquivo listo para imprimir en impresoras térmicas ou de inyección de tinta. As dimensións son correctas (9.5x4 cm), a letra é lexible, e todos os campos están correctamente posicionados.

Paso 5: Arquivo de auditoría

Cada etiqueta xerada queda rexistrada nun arquivo de auditoría dixital. Se un inspector pregunta "¿por que etiquetaches este lote coma desconxelado?", teñes rexistro de cando se xerou, que datos incluía e quen o fixo.

Formatos de etiqueta: térmica vs. estándar

Etiqueta térmica: Impresa en impresora térmica sen tinta. Vantaxes: durabilidade en ambientes húmidos (cámaras frigoríficas), QR permanente, impresión instantánea, baixo custo por unidade. Desventaxes: require impresora específica (inversión inicial 300-800 euros).

Etiqueta estándar: Impresa en papel adhesivo con impresora convencional. Vantaxes: non require hardware especial. Desventaxes: a tinta se empaña en ambientes húmidos, o QR se volve ilexible, maior custo por unidade.

Para unha peixaría, a inversión en etiqueta térmica se amortiza en 2-3 meses se teñes máis de 50 produtos diferentes en venda.

6. Normativa de referencia

O etiquetado de peixe fresco está regulado por un marco legal europeo e nacional. Aquí están os reglamentos máis importantes que afectan directamente á túa peixaría:

7. Preguntas frecuentes

¿Podo vender peixe sen etiqueta se o cliente o solicita expresamente?

Non. A etiqueta é obrigatoria por lei, independentemente do que diga o cliente. Aínda que alguén che pida "sen etiqueta" para que "sexa máis fresco", ti estás obrigado a proporcionar a información. Podes facelo de forma verbal, pero debe estar documentado ou rexistrado de algún xeito. O recomendable é sempre etiquetar correctamente.

¿Que fago se meu distribuidor non me proporciona o nome científico da especie?

É responsabilidade do teu distribuidor proporcionate esa información. Se non o fai, podes:

• Rexeitar a mercancía ata que ta a proporcione
• Buscalo ti mesmo en bases de datos oficiais de FAO ou AESAN (demora e risco de erro)
• Cambiar de distribuidor

A lei non te exime da obrigación de etiquetar correctamente só porque o teu proveedor non cumpre. Ante un incumprimento, ambos sodes responsables.

¿Pode variar a zona FAO do mesmo tipo de peixe segundo a estación?

Si, totalmente. Unha merluza capturada en inverno no Cantábrico (Zona 27.8.c) pode ser diferente dunha capturada en verán en augas de Marrocos (Zona 34). Isto é normal. Cada lote debe refletar a súa zona real de captura, e o etiquetado debe cambiar lote a lote segundo o orixe.

¿Que pasa se recibo peixe desconxelado pero o distribuidor non o indica no albarán?

Es responsable de verificalo. O peixe desconxelado ten características observables: cristais de xeo residual, textura algo laxa, goteo. Se sospeitas que é desconxelado pero non está declarado, teñes dúas opcións:

• Rexeitar a mercancía e devolver ao distribuidor
• Aceptala pero etiquetala coma "desconxelado" e documentar o motivo (para auditoría)

Nunca etiquetes coma fresco algo que sospeitas é desconxelado, aínda que o albarán non o indique. A responsabilidade final é túa.

¿Preciso traducir a etiqueta a outros idiomas se traballo nunha rexión bilingüe?

Si. En rexións coma Cataluña, Galicia ou País Vasco, a administración local pode requirir etiquetado bilingüe. Verifica os requisitos específicos da túa Comunidade Autónoma. En calquera caso, o español debe estar sempre presente.

¿Que fago se me encontro cun cliente hostelero que non valida o etiquetado que lle envío?

Asegúrate de que o formato é correcto para venda maiorista (pode estar no albarán, non necesita a tablilla de 9.5x4 cm). Se seguen rechazándoo:

• Documenta que información lle enviaches e cando
• Se o cliente require información adicional ou un formato específico, negocia que elo o soliciten por escrito
• Desde 2026, insiste en que a información sexa transmitida de forma dixital (QR/código de barras)

¿Podo reutilizar etiquetas vellas se cambio só a data de venda?

Non. As etiquetas deben ser específicas do lote. Reutilizar etiquetas é fraude. Cada lote novo require etiqueta nova cos datos correctos dese lote específico (denominación, zona FAO, data de captura, identificación de lote). Reutilizalas é un incumprimento grave (ata 60.000 euros).